Bir sayım nasıl kurulur?
Bir astrolojik yerleşimin ne sıklıkta görüldüğünü sormak, aslında "gökyüzü bu durumu zamanın yüzde kaçında üretiyor?" diye sormaktır. Bunu cevaplamak için zamanı düzgün aralıklarla tarayan bir örneklem kurulur, her an için harita hesaplanır ve istenen özellik tek tek sayılır. Konum sabit tutulur, çünkü yükselen ve evler enleme bağlıdır.
Sorbi'de üç farklı örneklem kullanılıyor ve her yazı hangisine dayandığını sonunda belirtiyor:
- 19.359 gün: 1960 ile 2012 arasındaki her gün. Retro oranları, stellium ve 29. derece gibi günlük değişen özellikler için.
- 1.367.496 gök anı: aynı dönemi yirmi dakikalık adımlarla tarayan örneklem. Sabit yıldız temasları ve 1.728 kutuya dağılan Güneş, Ay, yükselen üçlüsü gibi yoğun örneklem isteyen sorular için.
- 210.384 harita: 1930'dan 2025'e her gün, günde altı saat. Nadirlik aracındaki 451 maddelik katalog bu örneklemde sayılır.
Hepsinde konum İstanbul'dur, yaklaşık 41 derece kuzey enlemi.
Neden gerçek doğum kayıtları değil?
İki sebebi var. Birincisi erişim: doğum saatini içeren geniş, açık ve güvenilir bir nüfus kaydı yok. İkincisi tarafsızlık: gerçek doğumlar zamana düzgün dağılmaz. Planlı doğumlar mesai saatlerine yığılır, doğum oranları mevsime göre değişir. Bu etkiler bir sayımı gökyüzüyle ilgisi olmayan sebeplerle kaydırabilir.
Zamanı düzgün örneklemek bu karışıklığı ayıklar ve tek bir soruya temiz bir cevap verir: gökyüzünün geometrisi bu yerleşimi ne sıklıkta üretiyor? Bu yüzden sonuçlar "Türkiye'deki insanların yüzde kaçı" diye değil, "zamanın yüzde kaçında" diye okunmalıdır. Gerçek nüfus dağılımı bundan biraz sapabilir.
Bir sayım yazısını okurken sorulacak üç soru
- Örneklem ne? Kaç an, hangi yıllar, hangi aralıkla? Çok kısa bir dönem, Plüton gibi yavaş gezegenlerin dağılımını çarpıtır.
- Konum ne? Yükselen, MC ve evler enleme bağlıdır. İstanbul için sayılan bir yükselen oranı Oslo için geçerli değildir.
- Tam olarak ne sayıldı? "Stellium" üç gezegen mi dört mü, hangi gezegenler dahil? Tanım değişince oran da değişir.
Bu üç bilgi her Sorbi sayım yazısının sonunda yer alır. Başka bir kaynakta bir oran gördüğünde de aynı soruları sorabilirsin.
Kendi hesabını yapmak istersen
Bir sayımı tekrarlamak için herhangi bir efemeris kütüphanesi yeterli. Aynı yılları, aynı adımı ve aynı konumu seç, her an için ilgili yerleşimi hesapla ve say. Sonuç yazıdakinden birkaç onda bir puan farklı çıkabilir, çünkü örnekleme anları ve kullanılan motor küçük farklar yaratır. Büyük bir fark çıkarsa tanımların aynı olup olmadığına bakmak gerekir. Hesapta bir hata bulursan hakkında sayfasındaki adrese yazabilirsin.
Bir not daha: her örneklem bir hata payı taşır. Bu pay yalnız örneklem büyüklüğüne bağlı değildir. Retro gibi günlerce süren durumlarda art arda gelen günler birbirinden bağımsız değildir, bu yüzden 19.359 gün aslında daha az sayıda bağımsız gözlem gibi davranır. Bu nedenle yazılarda oranlar genellikle bir ondalık basamakla verilir, daha fazla basamak sahte bir kesinlik yaratır.
Bu sayımlar astrolojinin doğru olduğunu mu kanıtlıyor?
Hayır. Sayım yalnız gök olgusunun sıklığını ölçer. Bir yerleşimin ne anlama geldiği ayrı bir sorudur.
Neden İstanbul?
Sitenin okurlarının büyük kısmı Türkiye'de ve Türkiye'nin büyük bölümü 36 ile 42 derece kuzey enlemleri arasında. İstanbul bu aralığın üst ucunda yer alan iyi bir temsilci.
Gezegenlerin burçları da enleme bağlı mı?
Hayır. Gezegenlerin burçları ve aralarındaki açılar dünyanın her yerinde aynıdır. Enlem yalnız yükselen, MC ve evleri etkiler.