Türkiye'de hangi yükselen daha sık doğuyor?

Astrolojide en çok konuşulan şey yükselen burcun ne anlattığı. Kimse kimin daha sık doğduğunu sormuyor. Sorduk ve saydık: yükselen dağılımı düz değil, hiç olmamış.

Sayım

Örneklemdeki her harita İstanbul koordinatıyla hesaplandı ve her birinin yükseleni tek tek sayıldı. Aşağıdaki oranlar tahmin değil, bu örneklemde ölçülen sayım; sayfaya elle yazılmaz, sayım servisinden basılır.

Neden?

Bunun astrolojiyle ilgisi yok, coğrafyayla ilgisi var. Burçlar ufuktan eşit sürede doğmaz. Tutulum düzlemi ufka eğik durur ve bu eğim enleme göre değişir. Bazı burçlar ufku dik açıyla keser, çabuk geçer, bazıları yatay keser ve saatlerce yukarıda kalır. 41° kuzeyde — yani Türkiye'nin büyük kısmında — yavaş doğan burçlar ufukta en uzun kalanlar. Hızlı doğanlar kısa kalır, dolayısıyla daha az insanın yükseleni olur.

Tablonun tepesindeki burçlar birbirine çok yakın çıkar; bu gürültü değil, geometrinin kendisi: ekinokslara göre simetrik iki burç ufuktan aynı sürede doğar. Bu yüzden zirve tek bir burç değil, bir çifttir — küçük örneklemlerde hangisinin başa geçtiği örnekleme bağlı değişir, oran değişmez.

Ekvatorda bu fark neredeyse kaybolur. Kuzeye çıktıkça açılır: Oslo'da fark burada gördüğünüzden kat kat büyüktür. Yani "yükselenim nadir" cümlesi enlem söylenmeden eksik kalır.

Kontrol: Güneş burcu

Bir sayımın doğru olup olmadığı kontrol gerektirir. Aynı örneklemin Güneş burcu dağılımına baktık: eğer yöntemde bir bozukluk olsaydı burada da çarpıklık görünürdü.

İki tablo yan yana konunca şu çıkıyor: Güneş'in hangi burçta olduğu takvime bağlı ve takvim düz. Yükselen ise gökyüzünün dönme geometrisine bağlı ve o düz değil.

Bu senin için ne demek?

Yükselenin en seyrek burçlardan biriyse, Türkiye'de … kişiden birisin. En sık görülenlerden biriyse … kişiden biri. Bu bir üstünlük sıralaması değil — seyreklik bir özellik değil, bir saydır. Ama işe yarayabileceği bir yer var: bir yorumun "yükselen Balık kişiler genelde şöyledir" gibi bir genelleme yaptığını duyduğunda, o genellemenin arkasında kaç kişilik bir gözlem olduğunu sorabilirsin. Seyrek görülen bir yerleşim hakkında konuşanların eline daha az örnek geçer.

İkinci bir kullanımı da var. Doğum saatini bilmiyorsan ve birisi sana "şu yükselen olmalısın" diyorsa, olasılıklar eşit değil — tahmin yaparken bu tablo işine yarayabilir.

Yöntem